HAI MÁI TRƯỜNG – MỘT MÁI NHÀ

          Đã có những thay đổi bắt đầu từ một quyết định được ban hành trên giấy. Đã có những nhiệm vụ được triển khai và thực hiện vỏn vẹn chưa đầy một tháng. Nhưng để một chủ trương thực sự đi vào thực tiễn, phía sau quyết định ấy luôn là những con người cụ thể, những công việc cụ thể và cả một quá trình thích ứng, tổ chức lại để hướng tới mục tiêu chung. Đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả đặt ra yêu cầu không chỉ ở việc giảm đầu mối mà còn ở khả năng vận hành ổn định, sử dụng hợp lý nguồn lực và nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Trong giáo dục, yêu cầu ấy càng trực tiếp bởi mọi thay đổi về tổ chức đều liên quan đến giáo viên, học sinh, phụ huynh và hoạt động dạy học hằng ngày.

          Trường Tiểu học An Phước được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Tiểu học An Phước và Trường Tiểu học Lâm Quang Thự, gồm một điểm trường chính và một phân hiệu. Hai ngôi trường từng có những truyền thống và hành trình riêng nay cùng bước vào một chặng đường mới. Nhìn từ bên ngoài, đó là sự thay đổi về tên gọi và cơ cấu; nhưng phía sau là cả một quá trình sắp xếp đội ngũ, phân công nhiệm vụ, thống nhất hoạt động chuyên môn, quản lý số lượng và chất lượng học sinh, sử dụng cơ sở vật chất, kết nối thông tin với phụ huynh và bảo đảm việc dạy học không bị gián đoạn. Hai mái trường về chung một mái nhà vì thế không chỉ là câu chuyện của một quyết định sáp nhập, mà còn là câu chuyện về con người trước sự thay đổi.
Từ chủ trương lớn đến việc làm cụ thể từ cơ sở
          Sau sáp nhập, một mô hình tổ chức mới được hình thành, kéo theo yêu cầu vận hành mới. Những công việc tưởng như rất cụ thể: rà soát đội ngũ, phân công nhiệm vụ, thống nhất kế hoạch giáo dục, tổ chức hoạt động chuyên môn, quản lý học sinh tại các điểm trường, sắp xếp cơ sở vật chất, bảo đảm thông tin đến phụ huynh vv… Chính là những khâu quyết định sự ổn định của nhà trường sau tổ chức lại.
          Điều quan trọng nhất là sự thay đổi về tổ chức không làm gián đoạn công việc dạy và học. Học sinh vẫn đến trường, thầy cô vẫn lên lớp, các hoạt động giáo dục vẫn được duy trì. Đằng sau sự bình thường ấy là quá trình phối hợp, điều chỉnh của cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên để mô hình mới từng bước đi vào nền nếp.
Một chủ trương lớn vì thế được chuyển hóa thành những câu hỏi rất cụ thể ở cơ sở: nguồn lực được sử dụng thế nào, trách nhiệm được phân công ra sao, các điểm trường phối hợp như thế nào và làm sao để học sinh vẫn được bảo đảm điều kiện học tập.
          Đó cũng là yêu cầu đặt ra đối với việc tinh gọn tổ chức. Dưới sự chỉ đạo của Đảng, tinh gọn không chỉ là giảm đầu mối mà phải gắn với hiệu quả; trách nhiệm phải rõ hơn, nguồn lực phải được sử dụng hợp lý hơn và hoạt động phục vụ người học phải được duy trì thông suốt. Hiệu quả của một mô hình tổ chức mới cuối cùng phải được thể hiện trong chính hoạt động bình thường của nhà trường.

Từ hai tập thể đến một đội ngũ - giữ vững trách nhiệm với nghề
          Sự thay đổi về tổ chức trước hết tác động rất lớn đến con người. Sau sáp nhập, có người tiếp tục công tác quản lý, có người nhận nhiệm vụ mới, có người lại trở về  với bục giảng. 
          Câu chuyện của cô giáo Trần Thị Yến Nhi là một lát cắt tiêu biểu. Trước khi sắp xếp, cô là Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học An Phước cũ. Sau khi tổ chức lại, cô trở về với công việc giảng dạy. Từ vị trí quản lý trở lại lớp học, cô tiếp tục những công việc quen thuộc của người giáo viên như chuẩn bị bài, tổ chức hoạt động học tập, theo dõi và đồng hành cùng các em học sinh. Cô Nhi chia sẻ: “Dù ở cương vị nào cũng đều là con người của giáo dục, mãi phục vụ cho giáo dục”. Câu nói giản dị ấy là minh chứng cho thấy một điều cốt lõi: trong nhà trường, chức danh có thể thay đổi nhưng trách nhiệm với học sinh và nghề nghiệp vẫn còn nguyên. Kinh nghiệm quản lý sẽ không bị mất đi khi trở lại bục giảng mà ngược lại, có thể trở thành vốn nghề để tiếp tục đóng góp ở một vị trí khác. Điều quan trọng là mỗi người nhận thức được mình đang là một phần của tập thể mới và sẵn sàng đóng góp vào công việc chung.

          Câu chuyện từ “trường của tôi” đến “trường chúng ta” sẽ là một sự thay đổi lớn từ trong nhận thức. Hai đội ngũ có thể có những kinh nghiệm, cách làm và truyền thống khác nhau, nhưng nếu cùng hướng tới mục tiêu phát triển chung của giáo dục thì những khác biệt ấy có thể trở thành nguồn lực bổ sung cho nhau ngày một vững mạnh. Một mái trường mới không hình thành chỉ bằng quyết định hành chính, nó được tạo nên qua quá trình con người biết chia sẻ, phối hợp và cùng chịu trách nhiệm.
 Từ sự thay đổi của tổ chức đến sự thay đổi trong tư duy
          Trong quá trình tổ chức lại, sự thống nhất về nhận thức và đồng thuận trong hành động có ý nghĩa quan trọng. Những định hướng về sắp xếp tổ chức bộ máy cũng nhấn mạnh yêu cầu giữ vững đoàn kết, làm tốt công tác chính trị, tư tưởng, thông tin, tuyên truyền và tạo sự thống nhất trong quá trình triển khai và hoạt động. Ở nhà trường, sự đồng thuận ấy được thể hiện trước hết qua những việc cụ thể: lắng nghe băn khoăn của đội ngũ, phân công nhiệm vụ rõ ràng, chia sẻ kinh nghiệm, phối hợp trong chuyên môn và chủ động thích ứng với cách thức vận hành mới.
          Niềm tin cũng được hình thành từ những việc làm ấy. Khi cán bộ quản lý trách nhiệm, giáo viên sẵn sàng nhận nhiệm vụ, đồng nghiệp hỗ trợ nhau và mọi người cùng hướng về mục tiêu chung, tổ chức mới từng bước có được sự ổn định. Vai trò của tổ chức Đảng trong nhà trường vì thế không chỉ thể hiện ở việc định hướng, lãnh đạo mà còn ở khả năng quy tụ đội ngũ, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên và gắn nhiệm vụ chính trị với công việc cụ thể của đơn vị.
          Cùng với thay đổi về cơ cấu là yêu cầu thay đổi trong phương thức làm việc. Nếu trước đây mỗi trường có cách vận hành riêng, nay cần tăng cường phối hợp; nếu trước đây nguồn lực được nhìn trong phạm vi từng đơn vị, nay cần được nhìn trong tổng thể nhà trường. Đó là cả quá trình vừa kế thừa vừa đổi mới, giữ lại những giá trị phù hợp, đồng thời điều chỉnh những cách làm không còn đáp ứng yêu cầu mới.
Về chung một mái nhà - viết tiếp một chặng đường dài
          Sáp nhập có thể đưa hai trường về chung một cơ cấu, nhưng để trở thành một tập thể thống nhất cần thời gian, sự chia sẻ, lắng nghe và một mục tiêu chung. Với nhà trường, mục tiêu ấy chính là học sinh. Dấu hiệu quan trọng cho thấy sự hợp nhất đang đi vào thực chất: khi ranh giới giữa “trường cũ” và “trường mới” dần được thay thế bằng ý thức về “trường chúng ta”; khi kinh nghiệm của mỗi đơn vị được chia sẻ thay vì giữ lại như một phần riêng; khi những đồng nghiệp từng xa lạ có thể cùng chuẩn bị một tiết dạy, cùng bàn một nhiệm vụ, cùng giải quyết một vấn đề của học sinh. Khi ấy, sự sáp nhập về tổ chức mới từng bước trở thành sự gắn kết về con người. Những giá trị tốt đẹp của mỗi mái trường không bị xóa đi mà được tiếp tục thực hiện.
          Có lẽ, điều quan trọng nhất sau một cuộc sáp nhập không phải là một cái tên mới hay một sơ đồ tổ chức mới, mà là khả năng cùng nhau vận hành nhà trường theo mục tiêu chung. Với Trường Tiểu học An Phước, chặng đường phía trước sẽ tiếp tục đặt ra những yêu cầu về phối hợp, chuyên môn, quản lý và thích ứng. Nhưng nền tảng của hành trình ấy vẫn là trách nhiệm với học sinh và ý thức đóng góp của từng thành viên. Câu chuyện của cô giáo Trần Thị Yến Nhi vì thế không chỉ là câu chuyện về một vị trí công tác thay đổi, mà còn gợi nhắc rằng dù ở cương vị nào, người làm giáo dục vẫn có thể đóng góp bằng năng lực và trách nhiệm của mình.
          Từ chủ trương đến thực tiễn, từ quyết định tổ chức lại đến một tiết học bình thường, hiệu quả của quá trình sắp xếp cuối cùng phải được nhìn thấy trong hoạt động của nhà trường: học sinh được học tập trong môi trường ổn định, giáo viên có điều kiện phát huy chuyên môn, cán bộ quản lý biết kết nối, nhân viên tận tâm với nhiệm vụ và phụ huynh có sự phối hợp cần thiết với nhà trường. 

          Hai mái trường – một mái nhà. Đó không phải là sự khép lại của hai hành trình, mà là điểm bắt đầu của một hành trình chung. Những giá trị của ngày hôm qua có thể tiếp tục được phát huy trong một tổ chức mới. Điều quan trọng là mỗi người tiếp tục làm tốt phần việc của mình để học sinh được học tập, được yêu thương và được trưởng thành.
          Một cuộc sáp nhập có thể thay đổi cơ cấu, nhưng một mái trường chỉ thực sự đổi thay khi con người trong đó cùng đổi mới cách nghĩ, cách làm và cùng nhìn về một hướng. Từ hai mái trường đến một mái nhà cũng là hành trình đưa một chủ trương lớn đến gần hơn với đời sống cơ sở – nơi sự thay đổi được đo bằng những việc làm cụ thể, bằng trách nhiệm của từng cán bộ, đảng viên, giáo viên, nhân viên và bằng sự ổn định của mỗi ngày đến trường.

Phạm Thị Ngọc Linh
Giáo viên trường Tiểu học An Phước