TỪ LỚP HỌC SỐ ĐẾN SỨC MẠNH XÂY DỰNG ĐẢNG Ở CƠ SỞ (BÀI DỰ THI GIẢI BÚA LIỀM VÀNG CỦA NGUYỄN THỊ NGỌC ÁNH)

          Khi chuyển đổi số đi vào lớp học

          Chuyển đổi số trong giáo dục không đơn thuần là đưa máy tính, internet hay phần mềm vào trường học. Điều quan trọng hơn là thay đổi tư duy, phương pháp làm việc và cách tổ chức dạy học.

          Tại Trường Tiểu học Hòa Phú, giáo viên chủ động xây dựng bài giảng điện tử, hình ảnh, video, phiếu học tập, câu hỏi tương tác; đồng thời khai thác các nền tảng số để trao đổi với phụ huynh và chia sẻ học liệu.

          Một tiết học ở lớp 1 cho thấy rõ sự thay đổi ấy. Thay vì chỉ quan sát hình ảnh trong sách, học sinh được tham gia trò chơi tương tác, trả lời câu hỏi trên màn hình, trao đổi theo nhóm rồi nhận phản hồi ngay sau mỗi hoạt động. Với lớp học 37 học sinh, những hoạt động trực quan giúp nhiều em mạnh dạn tham gia, nhất là những em còn rụt rè trong những ngày đầu đến trường.

          “Con thích học bằng trò chơi vì con được làm cùng các bạn và dễ nhớ bài hơn”, một học sinh chia sẻ sau hoạt động học tập.

          Đằng sau vài phút sôi nổi trên màn hình là quá trình giáo viên tìm kiếm, thử nghiệm và chỉnh sửa. Hình ảnh chưa phù hợp phải thay; câu hỏi quá khó phải điều chỉnh; hiệu ứng rườm rà phải lược bỏ để học sinh dễ quan sát, dễ thao tác.

          Chính từ những việc nhỏ ấy, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời mà trở thành công việc diễn ra trong từng tiết học, từng ngày đến trường.

          “Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp học sinh học tốt hơn”

          Một giáo viên Trường Tiểu học Hòa Phú chia sẻ: “Trước đây, khi thiết kế một hoạt động mới, tôi thường mất khá nhiều thời gian để tìm hình ảnh, xây dựng trò chơi và chuẩn bị học liệu. Khi biết khai thác AI đúng cách, tôi có thể tạo thêm nhiều ý tưởng, sau đó tự điều chỉnh cho phù hợp với học sinh lớp mình. Quan trọng nhất vẫn là giáo viên phải kiểm tra, chọn lọc và chịu trách nhiệm về nội dung trước khi đưa vào lớp học.”

          Từ góc nhìn của người trực tiếp đứng lớp, AI không thay thế vai trò của giáo viên mà trở thành công cụ hỗ trợ để giáo viên có thêm ý tưởng, tiết kiệm thời gian và làm phong phú cách tổ chức dạy học.

          Không chỉ giáo viên và học sinh, phụ huynh cũng được đồng hành trong hành trình chuyển đổi số. Tại mỗi lớp học cũng đã thành lập một Tổ hỗ trợ phụ huynh chuyển đổi số, tạo cầu nối giúp cha mẹ học sinh tiếp cận và sử dụng hiệu quả các nền tảng số trong phối hợp với giáo viên. Từ những thao tác tưởng chừng đơn giản như cập nhật thông tin, trao đổi với giáo viên đến thực hiện các hoạt động trực tuyến, phụ huynh ngày càng chủ động hơn, góp phần đưa chuyển đổi số trở thành một phần thiết thực của đời sống học đường.

          Giáo dục chính trị, tư tưởng bằng những điều gần gũi

          Trong môi trường giáo dục, công tác chính trị, tư tưởng không nhất thiết phải bắt đầu từ những nội dung lớn lao. Những giá trị như trung thực, trách nhiệm, đoàn kết, yêu thương, biết ơn và ý thức với cộng đồng được hình thành từ chính những việc học sinh làm mỗi ngày.

          Ở Hòa Phú, nội dung giáo dục được lồng ghép trong các môn học và hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt dưới cờ, đọc sách, kể chuyện về Bác Hồ, bảo vệ môi trường, giúp đỡ bạn bè có hoàn cảnh khó khăn. Cùng với đó, học sinh được hướng dẫn cách sử dụng công nghệ an toàn, biết kiểm chứng thông tin và có thái độ phù hợp trước những nội dung trên không gian mạng.

          Đó cũng là cách tạo “sức đề kháng” về tư tưởng từ sớm. Bởi trong môi trường số, dạy trẻ biết sử dụng công nghệ thôi chưa đủ; quan trọng hơn là giúp các em biết điều gì nên tin, điều gì cần kiểm chứng và điều gì không nên chia sẻ.

          Người thầy trong thời đại AI

          AI đang tạo ra nhiều cơ hội mới cho giáo dục. Tại Hòa Phú, giáo viên bước đầu sử dụng AI để hỗ trợ thiết kế bài giảng, tạo hình ảnh, video, phiếu học tập, câu hỏi và các tình huống phù hợp với học sinh. Công nghệ cũng được khai thác để làm phong phú nội dung giáo dục về lịch sử, quê hương Đà Nẵng, Hòa Vang, truyền thống và những giá trị tốt đẹp.

          Tuy nhiên, một nguyên tắc được đặt ra rất rõ: AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế người thầy.

          Giáo viên vẫn là người lựa chọn nội dung, kiểm chứng thông tin, điều chỉnh sản phẩm và quyết định cách sử dụng công nghệ phù hợp với học sinh.

          Một sản phẩm học liệu số vì thế không kết thúc ở lúc AI tạo ra nội dung. Giáo viên phải mở lại từng trang, kiểm tra từng hình ảnh, từng câu hỏi, cân nhắc độ tuổi và mục tiêu bài học trước khi đưa lên màn hình lớp học. Đó chính là biểu hiện cụ thể của trách nhiệm nghề nghiệp trong thời đại số.

          “Mỗi giáo viên một học liệu số – Mỗi bài giảng một sáng tạo”

          Một hướng đi được đặt ra từ thực tiễn Hòa Phú là xây dựng kho học liệu số dùng chung. Thay vì mỗi giáo viên làm một sản phẩm rồi lưu riêng, bài giảng, video, hình ảnh, phiếu học tập, ngân hàng câu hỏi, sản phẩm STEM và học liệu địa phương có thể được phân loại, rà soát và chia sẻ để cùng sử dụng.

          Điều đáng nói là một sản phẩm tốt của cá nhân không dừng lại ở chiếc máy tính của người tạo ra nó. Khi được chia sẻ, chỉnh sửa và hoàn thiện trong tập thể, sản phẩm ấy có thể tiếp tục phục vụ nhiều lớp học, nhiều giáo viên và nhiều thế hệ học sinh.

          Từ đó, tinh thần “Mỗi giáo viên một học liệu số – Mỗi bài giảng một sáng tạo” được cụ thể hóa qua 5 bước: đảng viên tiên phong; xây dựng kho học liệu chung; ứng dụng AI có kiểm soát; đổi mới sinh hoạt chuyên môn; đánh giá, chia sẻ và nhân rộng.

          Từ việc nhỏ đến sức mạnh tập thể

          Điểm đáng chú ý là chuyển đổi số ở Hòa Phú không được nhìn nhận như một phong trào ngắn hạn mà gắn với trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và giáo viên.

          Đảng viên đi đầu trong học tập công nghệ. Giáo viên chủ động đổi mới phương pháp. Đồng nghiệp chia sẻ học liệu. Tập thể cùng tháo gỡ khó khăn. Học sinh được hưởng lợi từ những tiết học trực quan, hấp dẫn và phù hợp hơn.

          Từ một bài giảng, một trò chơi, một video hay một phiếu học tập, những thay đổi nhỏ đang tạo thành dòng chảy đổi mới trong nhà trường.

          Điều đó cho thấy xây dựng Đảng ở cơ sở không chỉ thể hiện qua nghị quyết hay khẩu hiệu mà còn được đo bằng hiệu quả công việc, tinh thần trách nhiệm và những chuyển biến cụ thể trong đời sống giáo dục.

          Thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên; hướng dẫn sử dụng AI an toàn; quan tâm đến bảo vệ dữ liệu, bản quyền và đạo đức AI; đồng thời xây dựng hệ sinh thái học liệu số dùng chung, khuyến khích những mô hình như “Chi bộ số”, “Sinh hoạt chuyên môn số”, “Mỗi đảng viên một sáng kiến chuyển đổi số” phù hợp với điều kiện thực tế.

          Chuyển đổi số có thể bắt đầu từ một bài giảng. Xây dựng Đảng vững mạnh cũng có thể bắt đầu từ một việc làm cụ thể của mỗi cán bộ, đảng viên. Khi những đổi mới nhỏ được lan tỏa thành hành động chung, nghị quyết sẽ được cụ thể hóa bằng kết quả trong thực tiễn – từ lớp học, từ nhà trường và từ chính cơ sở.

Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Ánh (Giáo viên Trường Tiểu học Hòa Phú, Xã Hòa Vang, TP Đà Nẵng)