CHIẾN DỊCH 500 NGÀY ĐÊM - HÀNH TRÌNH TRỞ VỀ (BÀi DỰ THI GIẢI BÚA LIỀM VÀNG CỦA TRẦN HỮU)

          Mệnh lệnh từ trái tim – Từ lời hứa với người đã khuất và quyết tâm trong thời bình
          Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày đất nước thống nhất, nhưng ở đâu đó, vẫn còn những người mẹ, người vợ, người con lặng lẽ chờ đợi. Họ chờ một thông tin về người thân đã hy sinh, một địa chỉ, một phần hài cốt hay đơn giản là một cái tên được gọi lên sau nhiều thập kỷ. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình tri ân chưa bao giờ khép lại.
          Trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027), “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027. Tên gọi “500 ngày đêm” gợi lên tinh thần khẩn trương, quyết liệt. Nhưng phía sau con số ấy không chỉ là một mốc thời gian cần hoàn thành. Đó còn là lời nhắc nhở về những gia đình đã chờ đợi quá lâu về trách nhiệm của hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Đây là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt, đồng thời là mệnh lệnh xuất phát từ trái tim. Bởi mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy không chỉ là một kết quả nghiệp vụ, mà còn là một cuộc đoàn tụ; mỗi danh tính được xác định không chỉ là một thông tin được bổ sung vào hồ sơ, mà là sự trở về của một con người trong ký ức gia đình và lịch sử dân tộc. 
          500 ngày đêm – Con số của quyết tâm và khẩn trương
          “500 ngày đêm là một cột mốc thiêng liêng” trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Theo kế hoạch được công bố, Chiến dịch đặt ra những mục tiêu lớn, trong đó có tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ; đồng thời đẩy mạnh rà phá bom mìn, vật liệu nổ tại các địa bàn trọng điểm phục vụ công tác tìm kiếm.
          Nhưng nếu chỉ nhìn vào số lượng, người ta có thể chưa cảm nhận hết ý nghĩa của Chiến dịch. Bởi phía sau mỗi mẫu sinh phẩm, mỗi hồ sơ, mỗi phần hài cốt là một thân nhân và một cuộc đời. Nhưng với một gia đình, đó có thể là dấu mốc thay đổi cả cuộc đời, có thể là ngày người mẹ không còn phải trông ngóng tin con trong vô vọng, có thể là ngày người vợ có thể đặt lên bàn thờ một nắm đất từ nơi chồng đã hy sinh, có thể là ngày những người con, sau hàng chục năm, lần đầu tiên được gọi đúng tên cha mình trong một buổi lễ truy điệu. Vì vậy, yêu cầu “khẩn trương” trong Chiến dịch không đơn thuần là đẩy nhanh tiến độ công việc, đó còn là sự khẩn trương trước những năm tháng đang trôi qua; trước tuổi tác của các nhân chứng; trước những gia đình ngày càng ít người có thể tiếp tục chờ đợi. Mỗi ngày được rút ngắn trong quá trình tìm kiếm, mỗi hồ sơ được hoàn thiện, mỗi mẫu sinh phẩm được đối sánh chính xác đều mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc; 500 ngày đêm vì thế là con số của quyết tâm, nhưng cũng là con số của tình người.

          Hòa Vang – Nơi lòng tri ân được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực
          Từ những địa bàn từng là chiến trường đến những vùng quê hôm nay đang chuyển mình trong quá trình xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, tinh thần “Uống nước nhớ nguồn” vẫn được tiếp nối bằng những việc làm cụ thể. Ở xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, công tác chăm lo người có công, tri ân các gia đình liệt sĩ và gìn giữ ký ức lịch sử là một phần quan trọng trong đời sống chính trị, văn hóa của địa phương. Hòa Vang là vùng đất giàu truyền thống cách mạng. Trong các cuộc kháng chiến, nhiều người con của quê hương đã lên đường chiến đấu, có người trở về, có người nằm lại nơi chiến trường. 
          Hôm nay, khi Hòa Vang đang đứng trước những yêu cầu mới trong xây dựng và phát triển, ký ức về những người đã hy sinh không chỉ được lưu giữ trong các nghĩa trang, bia tưởng niệm hay hồ sơ liệt sĩ. Ký ức ấy còn hiện diện trong từng gia đình, từng thôn xóm, trong những câu chuyện được các thế hệ đi trước kể lại cho con cháu.  
          Từ rà soát hồ sơ đến kết nối những thông tin còn thiếu
          Ở cơ sở, đây là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, trách nhiệm và phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, các bộ phận chuyên môn, tổ chức đoàn thể và thân nhân liệt sĩ. Tại Hòa Vang, việc rà soát hồ sơ người có công, cập nhật thông tin thân nhân, xác minh những trường hợp còn thiếu dữ liệu và hướng dẫn gia đình thực hiện các thủ tục liên quan là những phần việc có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình thực hiện chủ trương chung. Mỗi hồ sơ được rà soát không chỉ là một bộ giấy tờ hành chính. Đó có thể là thông tin về một người lính đã hy sinh, một gia đình đã chờ đợi nhiều năm, hoặc một đầu mối có khả năng góp phần làm sáng tỏ nơi an nghỉ của người đã khuất.
          Trong thực tế, có những thông tin tưởng như nhỏ bé nhưng lại có giá trị quan trọng: một bức ảnh cũ, một giấy báo tử, một phiên hiệu đơn vị, một địa danh hy sinh, một lá thư từ chiến trường hay lời kể của người thân. Khi được thu thập, kiểm chứng và kết nối với các nguồn dữ liệu khác, những thông tin ấy có thể góp phần bổ sung vào hành trình tìm kiếm danh tính liệt sĩ. Đây cũng là nơi thể hiện rõ vai trò của chính quyền cơ sở trong việc đưa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến gần hơn với nhân dân. Trên địa bàn xã Hoà Vang có 02 Nghĩa trang liệt sĩ là Nghĩa trang Liệt sĩ Hoà Phú và Nghĩa trang Liệt sĩ Hoà Phong. Với tổng số mộ là 1.080 mộ liệt sĩ và 428 mộ chưa xác định được thông tin (gọi tắt là vô danh).

          Từ Hòa Vang nhìn ra ý nghĩa của Chiến dịch 500 ngày đêm
          Liên hệ với Hòa Vang cho thấy, một chủ trương lớn chỉ thực sự có sức sống khi được cụ thể hóa bằng những công việc cụ thể. Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là câu chuyện của những đội tìm kiếm trên thực địa, những phòng giám định ADN hay những kế hoạch được triển khai ở cấp Trung ương. Chiến dịch còn hiện diện trong công việc rà soát hồ sơ, cập nhật dữ liệu, thăm hỏi gia đình, tiếp nhận thông tin và gìn giữ ký ức tại từng địa phương.
          Từ một địa phương cụ thể như Hòa Vang, có thể thấy rõ hơn ý nghĩa của việc đưa công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trở thành nhiệm vụ có sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Bởi mỗi hồ sơ được hoàn thiện, mỗi gia đình được hỗ trợ, mỗi thông tin được xác minh đều góp phần vào một mục tiêu chung: không để những người đã hy sinh bị lãng quên, không để những gia đình còn chờ đợi thiếu đi sự đồng hành của xã hội.

          Câu chuyện đẹp, xúc động của một người đàn ông với đôi dép đứt, chiếc balo trên vai và hành trình tìm cha
          Từ Nam Định, người đàn ông tuổi đã ngoài 70 lặng lẽ bắt xe vào Đà Nẵng. Hành trang của ông chỉ là một chiếc balo cũ đã sờn rách và dôi dép cao su đã cũ qua năm tháng. Không có người thân đi cùng, không một lời than vãn về quãng đường hàng trăm cây số, ông chỉ mang một niềm hy vọng giản dị nhưng vô cùng cảm động là tìm được thông tin về người cha đã hy sinh, nằm xuống trong những năm tháng chiến tranh.
          Khi nghe được thông tin địa phương triển khai chiến dịch 500 ngày đêm quy mô lớn nhằm tìm kiếm, xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Với ông, mỗi cơ hội đều vô cùng quý giá, bởi thời gian khồn chờ đợi một ai, còn nỗi nhớ cha thì chưa một ngày nguôi ngoai. Đến nghĩa trang, người con lặng lẽ bước qua từng dãy mộ, đôi bàn tay run run khé vuốt lên những tấm bia mang dòng chữ “Liệt sĩ chưa có thông tin”. Ánh mắt của ông như cố tìm một dấu hiệu mong manh giữa hàng nghìn phần mộ. Có lúc ông đứng rất lâu trước một ngôi mộ vô danh, đôi mắt đỏ hoe, rồi lặng lẽ thắp nến hương, cúi đầu thật lâu. Hình ảnh người đàn ông với mái tóc bạc trắng, chiếc balo cũ trên vai và đôi dép đã mòn khiến nhiều cán bộ, những người đang thực hiện lấy mẫu không khỏi nghẹn lòng. Trong dáng vẻ lam lũ ấy là cả một hành trình hàng chục năm tìm cha, là sự kiên trì của một con người chưa bao giờ từ bỏ niềm tin sẽ có ngày đưa tên tuổi của cha trở về. Đối với họ, việc xác định được nơi yên nghĩ của người thân không chỉ là khép lại một hành trình tìm kiếm kéo dài hàng chục năm, mà còn là sự thanh nản, niềm tin an ủi để con cháu có nơi thắp nén nhan tưởng nhớ. 
          Từ những việc làm ở cơ sở, tinh thần của Chiến dịch 500 ngày đêm được lan tỏa sâu rộng hơn: lòng biết ơn không chỉ được thể hiện trong những dịp kỷ niệm, mà trở thành trách nhiệm thường xuyên; công tác đền ơn đáp nghĩa không chỉ là hoạt động phong trào, mà là một phần quan trọng trong đời sống chính trị, xã hội; truyền thống cách mạng không chỉ được nhắc lại, mà được tiếp nối bằng những hành động cụ thể trong hiện tại.

Trần Hữu!