ĐÁNH THỨC SỨC MẠNH TỪ NHỮNG MẠCH NGUỒN TỘC HỌ

          Từ mạch nguồn truyền thống
          Hòa Vang hiện có 6.916 hộ với 26.426 nhân khẩu, hơn 106 tộc họ phân bố tại 12 thôn; trong đó có 86 tộc họ lớn có nhà thờ, sinh sống lâu đời tại địa phương.
          Mỗi nhà thờ tộc, mỗi trang gia phả, mỗi ngày giỗ họ không chỉ là nơi tưởng nhớ tổ tiên mà còn là không gian gìn giữ gia phong, giáo dục đạo lý, kết nối các thế hệ và hun đúc tình yêu quê hương.
          Nhưng trong đời sống hôm nay, câu hỏi đặt ra là: Làm thế nào để những giá trị truyền thống ấy không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành nguồn lực xây dựng cộng đồng?
          Từ thực tiễn đó, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Vang xác định phát huy vai trò tộc họ là một hướng quan trọng trong đổi mới công tác vận động Nhân dân.
          Ông Nguyễn Thanh Quảng, UVBTV Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Vang, cho biết: “Tộc họ là một thiết chế văn hóa, xã hội có sức ảnh hưởng sâu trong cộng đồng. Nếu biết khơi dậy niềm tự hào về cội nguồn và gắn truyền thống của mỗi dòng họ với trách nhiệm đối với cộng đồng, chúng ta sẽ huy động được một nguồn lực rất lớn trong Nhân dân. Mặt trận giữ vai trò kết nối, định hướng, tạo điều kiện để các tộc họ tự nguyện tham gia, biến giá trị truyền thống thành những việc làm cụ thể.”
          Từ cách làm ấy, “3 Cam kết – 3 Đồng hành” được triển khai với những nội dung gần gũi: quản lý, giáo dục con cháu, xây dựng quỹ khuyến học; đồng hành cùng khu dân cư trong tự quản, giảm nghèo và chuyển đổi số.
          Cùng với đó là các mô hình “Tộc họ không ma túy”, “Tộc họ văn hóa”, từng bước đưa trách nhiệm của mỗi dòng họ từ phạm vi gia đình trở thành trách nhiệm với cộng đồng.
          Điểm mới ở đây là Mặt trận không làm thay tộc họ, cũng không áp đặt một khuôn mẫu chung, mà khơi dậy, kết nối và tạo điều kiện để mỗi dòng họ tự lựa chọn một việc làm phù hợp với truyền thống, thế mạnh và điều kiện của mình.

 
        Khi tình họ trở thành nguồn lực
          Điều làm nên sức sống của mô hình không phải khẩu hiệu, mà là những việc làm cụ thể.
          Nhiều tộc họ như Tộc Võ ở Thạch Bồ, Tộc Nguyễn ở Khương Mỹ, Tộc Lâm Quang, Tộc Lê Trung ở Cẩm Toại Đông, Tộc Tán và Tộc Dương ở Bồ Bản đã xây dựng quỹ khuyến học lên đến hơn 100 triệu đồng, động viên con cháu học tập, khuyến khích tinh thần hiếu học và vun đắp tương lai cho thế hệ sau.
          Những đồng tiền được góp từ tình cảm dòng họ không chỉ hỗ trợ một học sinh, một sinh viên. Đằng sau đó là sự nhắc nhở về truyền thống hiếu học, là trách nhiệm của thế hệ đi trước với thế hệ mai sau và cũng là cách để mỗi người con dù đi đâu vẫn hướng về quê hương.
          Tại Tộc Thiều, Khương Mỹ, tộc họ đăng ký chăm sóc một đoạn đường xanh – sạch – đẹp, tự nguyện trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh.
          Một đoạn đường không lớn, nhưng thể hiện sự chuyển biến quan trọng: người dân không chỉ thụ hưởng mà chủ động tham gia xây dựng môi trường sống của chính mình.
          Đó cũng là tinh thần của phong trào “Mỗi tộc họ một việc làm thiết thực vì cộng đồng”.
          Từ khuyến học đến bảo vệ môi trường, từ giữ gìn nếp sống văn hóa đến phòng, chống tệ nạn xã hội, mỗi dòng họ lựa chọn một việc làm. Những việc làm riêng biệt ấy khi được kết nối sẽ tạo thành nguồn lực chung cho khu dân cư.

          Giữ cội nguồn bằng cách của thời đại số
          Giữ gìn truyền thống không có nghĩa là chỉ nhìn về quá khứ. Ở Hòa Vang, nhiều tộc họ đang tìm cách đưa những giá trị ấy bước vào đời sống hiện đại.
          Tại Tộc Tán, ông Tán Kim cho rằng con cháu ngày nay học tập, làm việc ở nhiều nơi nên muốn giữ sự gắn kết phải có cách làm phù hợp.
          Tộc họ đã xây dựng nhóm Zalo kết nối con em, chia sẻ thông tin gia đình, quê hương, hoạt động dòng họ; từng bước xây dựng “Tộc ước” để nhắc nhở con cháu giữ gìn gia phong, đoàn kết, hiếu học, sống có trách nhiệm.
          Quỹ khuyến học của Tộc Tán cũng đạt hơn 100 triệu đồng.
          “Điều quan trọng là làm sao để con cháu dù đi đâu cũng nhớ về nguồn cội, biết mình là ai và có trách nhiệm gì với gia đình, dòng họ và quê hương”, ông Tán Kim chia sẻ.
          Một nhóm Zalo, một “Tộc ước”, một quỹ khuyến học… những việc làm tưởng nhỏ nhưng đang tạo nên một phương thức kết nối mới: công nghệ rút ngắn khoảng cách, còn tình họ, nghĩa quê giữ con người gần lại với quê hương.
Ở đó, truyền thống không đối lập với hiện đại; ngược lại, truyền thống được trao thêm một phương thức để tiếp tục sống, tiếp tục kết nối các thế hệ.

          Từ tộc họ đến sức mạnh đại đoàn kết
          Điểm đáng chú ý trong cách làm của Hòa Vang là Mặt trận không làm thay tộc họ, mà khơi dậy để mỗi tộc họ tự lựa chọn một việc làm phù hợp với thế mạnh của mình.
          Tộc họ chăm lo khuyến học. Tộc họ xây dựng tuyến đường xanh. Tộc họ cam kết không ma túy. Tộc họ giữ gìn nếp sống văn hóa. Tộc họ ứng dụng công nghệ để kết nối con em xa quê.
          Mỗi việc làm một sắc thái, nhưng cùng hướng đến phát huy sức dân, tăng cường đồng thuận và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
          Đó cũng là cách Mặt trận đổi mới phương thức vận động: từ tuyên truyền sang cùng bàn, cùng làm; từ phong trào chung sang phát huy thế mạnh từng cộng đồng; từ vận động ngắn hạn sang xây dựng tinh thần tự quản, tự nguyện và trách nhiệm lâu dài.
          Suy cho cùng, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh không chỉ là xây dựng đường sá, hạ tầng, mà trước hết là xây dựng con người văn minh, gia đình văn hóa và cộng đồng đoàn kết.
          Từ một gia đình, một tộc họ, một con đường, một quỹ khuyến học, những “mạch nguồn” đang được kết nối thành dòng chảy lớn của lòng dân.

          Đánh thức sức dân từ những giá trị gần gũi
          Đại đoàn kết toàn dân tộc là quan điểm nhất quán, xuyên suốt của Đảng; là tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng. Với Người, đoàn kết không chỉ là tập hợp lực lượng mà phải trở thành sức mạnh của Nhân dân trong hành động vì mục tiêu chung.
          Ở Hòa Vang, tinh thần ấy đang được cụ thể hóa bằng những việc làm rất đời thường: một dòng họ góp quỹ khuyến học, một đoạn đường được chăm sóc, một “Tộc ước” được xây dựng, những người con xa quê được kết nối và mỗi gia đình cùng có trách nhiệm giữ gìn bình yên khu dân cư.
          Từ một gia đình, một tộc họ, những giá trị riêng đang được kết nối thành trách nhiệm chung; từ trách nhiệm chung, sức mạnh cộng đồng được nhân lên.
          Đó chính là giá trị sâu xa mà Mặt trận đang hướng tới: không chỉ vận động Nhân dân tham gia phong trào, mà đánh thức trong mỗi người ý thức mình là một phần của cộng đồng, có trách nhiệm với cộng đồng và cùng cộng đồng tạo dựng tương lai.
          Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công.” Lời dạy ấy hôm nay vẫn vẹn nguyên giá trị. Với Hòa Vang, phát huy truyền thống tộc họ chính là một cách thiết thực đưa tư tưởng đại đoàn kết vào đời sống, biến tình họ, nghĩa quê thành nguồn lực xây dựng quê hương.
          Khi Mặt trận khơi đúng mạch nguồn truyền thống, sức dân được đánh thức. Khi mỗi tộc họ thấy mình có trách nhiệm với cộng đồng, đại đoàn kết không còn là khẩu hiệu, mà trở thành sức mạnh hiện hữu trong từng việc làm – góp phần xây dựng Hòa Vang ngày càng văn minh, nghĩa tình và phát triển.

Tác giả: Huỳnh Thị Chi