Đình làng Túy Loan
 

Từ Đà Nẵng, đi theo quốc lộ14B khoảng 15 cây số về hướng tây nam, qua cầu Giăng, du khách sẽ đến địa phận làng cổ Túy Loan. Văn bia ở nhà thờ ngũ tộc trong làng ghi rằng: năm vị tiền hiền của năm tộc Đặng, Lâm, Nguyễn, Trần, Lê được chiếu vua Lê Thánh Tông đi bình Chiêm, mở mang bờ cõi. Năm vị dừng chân chọn nơi đây để lập ấp khai khẩn làm ăn và đặt tên cho làng là Túy Loan. 

 
 Nhờ có vị trí thuận lợi, giao điểm giữa đường thủy và đường bộ, Túy Loan dần dần phát triển sầm uất; cảnh trên chợ dưới sông tấp nập, trù phú. Chợ Túy Loan quy tụ hầu hết sản vật quanh vùng, lâm sản từ miền núi Hòa Phú, Đông Giang xuống như măng, trái cây, mít non, chuối... Cá mắm từ Hội An, Đà Nẵng đưa lên và chiếu nón, nong rổ Cẩm Nê, Yến Nê đưa qua... Vì thế dân gian có câu ca tự hào: "Túy Loan trăm thứ, trăm ngon  / Vừa vừa cái miệng kẻo chồng con hết nhờ"!
Đình làng Túy Loan được xây dựng vào năm Thành Thái thứ nhất (1889). Văn bia đặt trong đình còn có bài ký của tam giáp TS. Nguyễn Khuê, người Thanh Trì (Hà Nội) ghi lại sự việc lập đình. Bài ký có đoạn: "Đình gồm một tòa chính tẩm, một tòa tiền đường đều làm bằng gỗ quý và lợp ngói. Trước sân có xây trụ biểu, bình phong trông rất xán lạn. Ngoài ra còn xây một ngôi từ đường ở bên trái để làm chỗ thờ các vị tiên hiền". 
Toàn bộ đình và nhà thờ chư tộc phái tọa lạc trên khuôn viên rộng hơn 8.000 m2 (16 sào). Hơn một thế kỷ trôi qua, tất cả vẫn còn gần như nguyên trạng, trầm mặc uy nghiêm dưới bóng cây đa cổ thụ và bến nước trước sân đình. Hàng năm cứ đến xuân kỳ, thu tế, vào hai ngày 11 - 12 tháng 8 (âm lịch) và các ngày đầu năm mới, dân làng lại long trọng thiết lễ tế đình, rước sắc phong, tổ chức các trò chơi dân gian như hát bài chòi, hát bội, thi đua ghe, thi trâu cày, thi chế biến các món ăn truyền thống quê hương, bắt lươn, trèo chuối... Đặc biệt, những năm gần đây, có thêm phần phục dựng lễ tế "Thày", một lễ tế kèm theo hát xướng của người Việt cổ nhằm cúng tế tổ tiên đã "thất truyền" hơn 60 năm qua. 
Ông Đặng Khôi, trưởng ban quản lý, trùng tu đình làng cho biết: "Hàng năm, thể theo nguyện vọng của dân làng, chúng tôi tổ chức lễ hội đầu năm để nguyện cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, giáo dục thế hệ cháu con biết trân trọng giữ gìn phát huy thuần phong mỹ tục, những giá trị văn hóa truyền thống của tiền nhân, duy trì nét đặc trưng văn hóa ẩm thực của quê hương…".
Vùng Túy Loan còn nổi tiếng bởi nghề làm bánh tráng và mì Quảng. Hiện nay còn nhiều lò bánh, nhưng ngon nhất là lò bà Tỉnh với nghề gia truyền hơn 40 năm. Để có "con" mì ngon dẻo, phải chọn cho được gạo ngon, sản xuất từ vùng đất cát không phèn của xã Đại Hiệp (Đại Lộc, Quảng Nam). Còn bánh tráng thì cũng có đủ năm thứ gia vị: mắm, gừng, đường, tỏi, mè, vấn đề là phải biết pha chế theo một tỷ lệ nào đó để bánh có hương vị độc đáo mà chẳng nơi nào có được. Lò bánh tráng cô Túy Phong nổi tiếng hơn hai mươi năm qua, hàng năm có hàng trăm ngàn chiếc bánh tráng do chính tay cô "đúc" đã đi khắp đất nước và bánh tráng đã đi… Tây: "Ai đi làng Túy  ghé qua / Mua bánh "cô Túy", làm quà người thân".
Một làng cổ có niên đại trên 500 năm, nằm trên trục giao thông thuận lợi cả đường bộ lẫn đường sông chắc hẳn sẽ là điểm dừng chân thú vị cho khách vãng lai. Khách lên Suối Hoa, Đông Giang, Bà Nà hay đi Ái Nghĩa có dịp nên ghé lại Túy Loan tham quan ngôi đình cổ, dạo một vòng quanh chợ họp bên bến sông, thưởng thức mì Quảng và mua các loại bánh truyền thống dân dã quê hương về làm quà, để cuộc lữ hành thêm phần sinh động. 
Vào dịp lễ hội mùa xuân, khách vãng lai cũng được dân làng mời dự tiệc đầu xuân với các loại bánh truyền thống dân dã quê hương, ở ngay trước đình làng, khách và chủ tay bắt mặt mừng, chúc nhau nhiều niềm vui, may mắn, mọi việc đều hanh thông trong năm mới… 

    





















Thống kê truy cập Thống kê truy cập

0 3 6 2 3 7 3 4 4
Hôm nay: 4.679
Hôm qua: 9.740
Tuần này: 14.419
Tháng này: 182.868
Tổng cộng: 36.237.344